AWS mi Azure mı Hibrit mi? Pragmatik Bir Bakış

"Geleceğin altyapısı bulut." "On-prem ölüyor." "Hibrit en güvenli." Bulut göçü konuşulduğunda kulağıma çalınan klişeler bunlar. Üçü de kısmen doğru, üçü de tek başına yanıltıcı. Müşteri toplantılarında sık karşılaştığım soru şu: "Sizce biz buluta mı geçmeliyiz?" Cevabı tek cümlede vermek zor. Çünkü cevap kuruma göre değişiyor.

Bu yazıda hangi durumda hangisinin uygun olduğunu, gördüğümüz örneklerle anlatıyorum.

"Cloud-First" Sloganı Çoğunlukla Yanlış

2018-2020 arası "cloud-first" çağıydı. Büyük şirketler birer ikişer "yeni iş yüklerini öncelikle bulutta değerlendireceğiz" politikası ilan etti. Hızlı ve modern göründü. 2023'ten sonra bedeli su yüzüne çıkmaya başladı. Aydan aya şişen faturalar. Beklenmedik gecikmeler. Bir gün gelen sertifikasyon faturası. CFO'nun e-posta kutusunda biriken sorular.

37signals (Basecamp ve HEY'in arkasındaki şirket) güzel bir örnek. 2022'de AWS'den çıkıp kendi sunucularına döndüler. Yıllık 7 milyon dolar tasarruf çıktı. Bu kararı veren ilk şirket değildi, son da olmayacak. Demek ki "bulut her zaman ucuz" miti bir noktadan sonra çatlıyor.

Doğru soru "bulut mu on-prem mi" değil. Doğru soru: Hangi iş yükü, hangi koşullarda, hangi modelde optimal?

AWS Hangi Durumda Uygun?

AWS'nin gücü ölçek ve servis genişliğinde. Şu durumdaysanız AWS sizi kazanabilir.

Yazılım geliştirme odaklı bir şirketsiniz. Lambda, ECS, EKS, RDS gibi tam çapta managed servislerle hızlı ürün geliştirmek istiyorsunuz.

İhtiyacınız değişken. E-ticaret, mevsimsel trafik gibi. Autoscaling ile pik dönemlerde geniş, sakin dönemlerde dar kalmak istiyorsunuz.

Global müşterileriniz var. 30+ bölgeyle yerel dağıtım kolay.

Big data, machine learning, analytics yoğun. AWS bu alanlarda en olgun.

Maliyet konusu: Reserved instance ve savings plan ile iyi tasarruf var. Ama "kullandıkça öde" zihniyetiyle başlarsanız fatura sürprizi gelir. Aylık takip kültürü kurmanız gerek.

Azure Hangi Durumda Uygun?

Azure'un en güçlü yönü Microsoft ekosistemiyle entegrasyon. Şu durumdaysanız tartışmasız öne çıkar.

Microsoft 365, Office 365 kullanıyorsunuz. Active Directory kurumsal kimlik yapınız var.

Windows Server, SQL Server, .NET, Exchange yoğun. Azure Hybrid Benefit ile %40'a varan lisans tasarrufu mümkün.

Power Platform (Power BI, Power Apps, Power Automate) kullanıyorsunuz veya planlıyorsunuz.

Compliance yoğun (KVKK, GDPR, sektörel). Azure Compliance Manager süreçleri kolaylaştırır.

Türkiye için Azure'un büyük artısı: 2023'ten beri İstanbul'da Azure bölgesi var. Veri Türkiye'de kalır. KVKK açısından çok temiz bir argüman. Microsoft Türkiye ekibi kurumsal müşterilere proaktif destek veriyor.

Zayıf yönü: Azure uzmanı bulmak Türkiye'de zor. AWS kadar yetişmiş insan yok. Bu insan kaynağı maliyetine yansıyor.

Hibrit Hangi Durumda Uygun?

Hibrit en çok yanlış anlaşılan model. "Bazı şey on-prem, bazı şey cloud" tarifi yarım. Gerçek hibrit, iş yüklerinin doğru yerleşmesi demektir.

Hibrit sizin için uygun olabilir eğer:

Ciddi donanım yatırımınız henüz amortismanı bitirmemiş.

Kişisel veri yoğunluğu yüksek operasyonlarınız var (sağlık, finans, hukuk). Bu veriler için on-prem daha güvenli, denetim altında.

İnternet bağlantı sorunu olan lokasyonlarınız var (üretim tesisleri, şantiyeler). Yerel hizmetler kesintisiz çalışmak zorunda.

Birden fazla bulut sağlayıcısı kullanıyorsunuz (multi-cloud) ve aralarında veri taşımanız gerekiyor. On-prem'de bir middleware mantıklı olabilir.

Hibritin gizli maliyeti yönetim karmaşıklığı. İki ortamı paralel idare etmek hem teknik ekip hem süreç gerektirir. Küçük kadrolar için ağır yük. Genelde 100+ kullanıcılı kurumlardan sonra verimli hale gelir.

Türk Şirketlerinin 4 Yaygın Hatası

Bir. TCO hesabı yapmadan başlamak. "Sunucu yenilemek pahalı, geçelim bulut'a." 5 yıllık projeksiyonda bulut çoğu zaman on-prem'i geçer. Sunucunun 5 yıllık ekonomik ömrü maliyetin %30-40'ı kadar, kalanı elektrik, bakım, lisans. Bulut sürekli ödeme. 5. yıldan sonra ekonomik karşılaştırma kritik bozulur.

İki. Lift-and-shift göçü. VM'leri olduğu gibi bulut'a taşımak. Mantıklı bir başlangıç olabilir, orada kalırsanız fatura uçar. Cloud-native servislere (managed database, serverless, container orchestration) refactor olmadan asıl tasarruf çıkmaz.

Üç. Multi-region planlaması yapmadan başlamak. "Önce bir başlasak da." Frankfurt'a başlanır. Sonra Türk müşteri "İstanbul bölgesi olsun" der. Bölge değiştirmek 6-12 haftalık ek proje demektir.

Dört. Güvenlik ve uyumluluğu "sonra düzenleriz" diye ertelemek. Cloud security yapısı (IAM, KMS, monitoring) baştan kurulursa kolay. Sonra eklemeye kalkmak ciddi refactor anlamına gelir.

TCO Hesabında Atlanmaması Gerekenler

Tipik hesap şudur: "Sunucu 200 bin TL. Bulut yıllık 80 bin TL. Üç yılda eşit, dört yıl sonra bulut pahalı." Eksik hesap.

Atlanan kalemler:

Elektrik tüketimi. Bir 2U sunucu yıllık 3-5 bin TL elektrik harcar.
Soğutma. Sunucu odası klima 2-4 bin TL/yıl ekstra.
Bakım kontratı. Üretici uzatma garanti yıllık 8-15 bin TL.
İşletim sistemi ve uygulama lisansı (özellikle Microsoft). Bulut'ta hybrid benefit ile %40 indirim, on-prem'de tam fiyat.
DR kapasitesi. On-prem için ikincil sunucu+depolama ek %60 maliyet. Bulut'ta az ek.
İnsan kaynağı. On-prem yönetim için sistem mühendisi gerekir. Aylık 60-100 bin TL.

Bu kalemleri eklerseniz, on-prem 5 yıl TCO genelde bulut'tan %20-40 yüksek çıkar. Tam tersi başlangıç hesabıyla. TCO analizinin profesyonel yapılması bu yüzden önemli.

Karar Çerçevesi

Şu soruları sırayla cevaplayın.

İş yükünüz değişken (mevsimsel/günlük dalgalanma %50+) mi? Evet ise bulut'a artı puan.
Veri hassasiyeti yüksek mi (özel nitelikli kişisel veri)? Evet ise on-prem veya Azure İstanbul'a artı puan.
Mevcut Microsoft yatırımınız ciddi mi? Evet ise Azure'a artı puan.
Yazılım geliştirme/innovation süreçleriniz var mı? Evet ise AWS veya Azure'a artı puan.
İnternet bağlantı kalitesi/devamlılığı sorunlu lokasyonlarınız var mı? Evet ise hibrit veya on-prem'e artı puan.
Sistem yönetim kadronuz sınırlı mı? Evet ise bulut managed servislerine artı puan.

En çok "evet" dediğiniz modele yönelirsiniz. Net karar için TCO ve iş analizi şart. Bu yazı başlangıç noktası, son nokta değil.